เปิดตำนาน "โฉนดที่ดินฉบับแรก" ของไทย เจ้าของกรรมสิทธิ์คือใคร ตั้งอยู่จังหวัดไหน?

เปิดตำนาน "โฉนดที่ดินฉบับแรก" ของไทย มรดกจาก ร.5 สู่ศูนย์เรียนรู้ข้าวเพื่อแผ่นดิน

เชื่อว่าหลายคนที่มีที่ดินเป็นของตัวเอง คงคุ้นเคยกับ "โฉนด" กันเป็นอย่างดี แต่ทราบหรือไม่ว่าจุดเริ่มต้นของการออกเอกสารสิทธิ์ที่สำคัญที่สุดนี้ เกิดขึ้นจากพระมหากรุณาธิคุณของ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เพื่อแก้ปัญหาความเดือดร้อนของราษฎร และโฉนดใบแรกของไทยนั้นมีความเป็นมาที่น่าสนใจอย่างยิ่ง

จุดกำเนิด: แก้ปัญหาการวิวาทเรื่องที่ดิน

ในอดีต ราษฎรมักมีข้อพิพาทแย่งชิงกรรมสิทธิ์ที่ดินกันบ่อยครั้ง เนื่องจากเอกสารเก็บภาษีอากรแบบเดิมไม่มีความชัดเจน เมื่อรัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสมณฑลกรุงเก่า (อยุธยา) และทรงทราบปัญหานี้ จึงโปรดเกล้าฯ ให้มีการจัดทำทะเบียนที่ดินและเดินสำรวจรังวัดปักเขตขึ้นเป็นครั้งแรก เพื่อให้มีหลักฐานที่รัดกุมและยุติธรรม

การสำรวจเริ่มขึ้นในปี พ.ศ. 2444 (ร.ศ. 120) และได้มีการออกพระบรมราชโองการออกโฉนดที่ดินมณฑลกรุงเก่า ซึ่งถือเป็นกฎหมายฉบับแรกในการออกโฉนดของไทย พร้อมทั้งตั้งหอทะเบียนที่ดินแห่งแรกขึ้น ณ พระราชวังบางปะอิน

หลักหมุดเขตที่ดินแปลงโฉนดที่ดิน ฉบับแรกของประเทศไทย

โฉนดเลขที่ 1 เป็นของใคร?

โฉนดที่ดินฉบับแรกของประเทศไทย ออกเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2444 โดยมีรายละเอียดทางประวัติศาสตร์ที่น่าจดจำ ดังนี้:

• เจ้าของกรรมสิทธิ์: พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ในพระปรมาภิไธย)
• ที่ตั้ง: ตำบลบ้านแป้ง อำเภอพระราชวัง เมืองกรุงเก่า (จังหวัดพระนครศรีอยุธยา)
• รายละเอียด: โฉนดเลขที่ 1 หน้า 1 เลขที่ดิน 117 ระวาง 17 ต 3 อ
• เนื้อที่: 89 ไร่ 1 งาน 52 ตารางวา

จากทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ สู่ที่ดินเพื่อเกษตรกร

กาลเวลาล่วงเลยมาถึงรัชสมัยของ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิธ (รัชกาลที่ 9) พระองค์ได้พระราชทานที่ดินทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ ซึ่งรวมถึง "ที่ดินโฉนดฉบับแรก" นี้ ให้แก่สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) เมื่อปี พ.ศ. 2518 เพื่อนำไปจัดสรรให้เกษตรกรได้ใช้ประโยชน์

ศูนย์ศักยภาพพันธุ์ข้าว แปลงโฉนดที่ดินฉบับแรก

ปัจจุบัน: ศูนย์ศักยภาพพันธุ์ข้าว

เพื่อให้สมกับคุณค่าของแผ่นดินประวัติศาสตร์ ปัจจุบันพื้นที่แห่งนี้ได้รับการพัฒนาเป็น "ศูนย์ศักยภาพพันธุ์ข้าว แปลงโฉนดที่ดินฉบับแรกของประเทศไทย" โดยมีบทบาทสำคัญคือ:

• เป็นศูนย์ผลิตและขยายพันธุ์ข้าวคุณภาพดี
• ถ่ายทอดเทคโนโลยีและองค์ความรู้สู่ชุมชน
• สร้างเครือข่ายวิสาหกิจชุมชนข้าวที่เข้มแข็ง

โดยเมื่อปี พ.ศ. 2552 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดศูนย์แห่งนี้ ซึ่งภายในได้ประดิษฐานพระบรมรูป ร.5 และจัดแสดงนิทรรศการเพื่อรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงวางรากฐานเรื่องที่ดินให้กับปวงชนชาวไทย

1. royaloffice.th